Akvaryumunuz için canlı yemler balıkların iyi gelişmesinde ve üremesinde çok önemli yere sahiptir. Kaliteli markaların canlı yeme alternatif olarak piyasaya sürdükleri yemler bile canlı yemin yerini tutmaz. Yemde markanını yanısıra balıkların gelişimi için canlı yemler önemlidir. Balıkların canlı yemi iştahla tüketmesi görülmeye değerdir ve keyif vericidir.
Malesef ülkemizde canlı yem çeşidinin az oluşu ve kötü koşullarda satılması akvaristler için büyük bir sorun. Canlı yem kullanmamak pek çok kişi için bu sorunun çözümü olmuş malesef.
Ülkemizde canlı yem denildiğinde akla gelen ilk yem Tubifeks kurtlarıdır, tavsiye edilir. Bu kurtlar genellikle kirli suların çamurlu zemininde yaşarlar. Bu nedenle akvaryuma hastalık taşıma riskleri vardır. Bu risk yemin satışa dek saklandığı koşulların kötü oluşuyla artar. Eğer akvaryum sahibi de yemin kullanımında hatalar yaparsa akvaryumda sorun yaşanması kaçınılmaz olur.
Herhangibir akvaryumcudan alınan Tubifeksin yeni gelmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Kurtlar 3-5 gün içerisinde içlerindeki çamuru atacaktır. Bu aşamadan önce kullanılmaları hastalık riskinin yüksek olduğu dönemdir. Damla damla akan su altında bir hafta beklemiş tubifeks kurtları temiz kabul edilebilir.
Tubifeks kurtları uygun şekilde hazırlandığı taktirde canlı doğuran balıklarda ve Tetra türlerinde genelde sorun yaratmazken çiklitlerde kullanılmaları tavsiye edilmez.
Artemia salina canlı yemler içerisinde en değerli olanıdır. Larva iken tüm türlerin yavrularında, erişkin Canlı Doğuranlar ve Tetra’larda kullanılabilir. Yumurtaları kapalı tüpler veya kutular içinde satılır, hastalık taşımaz. Soğuk ve karanlık ortamda saklandığında yıllarca bozulmadan kalırlar. İhtiyaç duyulduğunda, yumurtalar iyi havalandırılan 26-28 C ‘de tuzlu su içerisinde 24-48 saat bekletilip larva haline getirilirler. Erişkin halleri büyük balıklar, özellikle çiklitler için idealdir ancak erişkin halini bulmak çok zordur. Artemia özellikle balıklardaki kırmızı rengi kuvvetlendirir.
Su piresi, yağmurlu mevsimlerde, toprak alanlardaki su birikintilerinde faaliyet gösterir. Bu nedenle tüm yıl elde edilmeleri mümkün değildir. Hemen tüm balık türleri tarafından tüketilen su piresi balıkların renklerini de parlaklaştırır.
Beyaz kurtlar, yüksek yağ içerikleri nedeniyle dikkatle kullanılması gereken, kondüsyon kazandırıcı yemlerdir. Evde hazırlanan düzeneklerde üretilebilirler. Ancak üretime başlamak için beyaz kurt temin edilmelidir. Az sayıda hobicinin elinde bulunan bu kurtlar malesef akvaryumcularda satılmamaktadır.
Toprak solucanı çiklit besleyenler için iyi bir alternatif olabilir. Nemli topraklarda, özellikle yağmur sonrası kolayca bulunabilen bu solucanlar içlerindeki kumu atabilmeleri için dibinde kuruyup ölmeyecekleri kadar su bulunan bir kapta bir gün süreyle bekletilmelidir. Daha sonra balıkların boyuna göre bütün veya kesilerek verilir.
Canlı yemler, seçimi ve hazırlığı doğru yapıldığında artıları eksilerinden fazla olan bir yem çeşididir. Bu yemlerin kullanımıyla ilgili bilgiler edinmek yerine “ hastalık yapar, akvaryumu kirletir ” düşüncesiyle kullanmamak pek çok hobicinin akvaryumculukta ilerlemesini engellemektedir.
Poeciliidae ailesinin en dekoratif balıklarından biri olan bu sevimli türün molilerin ana vatanı Texas ve Orta Amerika’daki tatlı ve yarı tuzlu sulardır. Moliler erkekleri 4, dişileri 6 cm. olabilir. Erkeklerde diğer poeciliidae üyeleri gibi gonopod bulunur. Moliler 24-28°C sıcaklığı severler. pH 6-8 arasında olmalıdır ve suda kesinlikle ısı değişimi olmamalıdır. En küçük ısı değişiminde bile sağlıkları bozulabilir. En az 70-80 litrelik bol bitkili bir akvaryumda ve 4-6 bireyden oluşan bir grup halinde bakılmaları önerilebilir. 1 erkeğe 3 dişi düşmesi uygundur.
Poeciliidae ailesinin en hassas üyesidir. Denildiği gibi özellikle ısı değişimlerine karşı çok hassastır. Kolayca mantar hastalıklarına yakalanabilirler. Bu yüzden de bakımı biraz tecrübe gerektiren bir balık türüdür.
Bulundukları akvaryuma 10 litreye 1 çay kaşığı hesabı ile tuz (kaya tuzu) katmak balık açısından faydalıdır. Bu şekilde hastalıklara karşı direnci artırılabilir. Hazır yeri gelmişken, moli ile ilgili çok ilginç bir bilgiyi burada sunmak faydalıdır: Moli, deniz akvaryumuna ilk başlayanlar tarafından da kullanılmaktadır. Az tuzlu sularda da yaşayabilmesi sonucu, yeni kurulmuş bir tuzlu su akvaryumunda suyu hazırlayıcı bir canlı olarak bu tanklara salınmaktadır.
Çok çeşitli türleri geliştirilmiş ve bu göz alıcı varyeteler akvaryum dünyasında yerlerini almışlardı. Bu varyetelerden en bilinenleri: Siyah (arap-black), aykuyruk, albino, gümüş, dalmaçya, balon, sarı (altın), leopar varyeteleridir. Burada balon moli konusunda kısa bir bilgi vermek yerinde olur: Balon moli bir mutasyon ürünüdür.
Molile balıkları oldukça doğurgan balıklardır. Ortalama 45 günde bir, 25-50 arası yavru verirler. Genellikle kendi yavrularına zarar vermezler. Bu yüzden, akvaryumda başka balık çeşitleri yoksa doğum ana tank içinde gerçekleşebilir. Ama başka balık türleri varsa hamile balık, küçük bir üretim tankına alınmalıdır. Burada önemli olan nokta; hamile balığın konduğu tankın ısısı ile ana tankın ısısı farklı olmamalıdır.
Moli üretimi için bazen yavruluk kullanılsa da bu moliler için sakıncalı olabilir. Yavruluğun içinde strese giren anne balık erken doğum yapabilir, ölü doğum yapabilir, kendisi bile ölebilir. Bu yüzden yavruluk kullanımı bu balıklarda tavsiye edilmemektedir.
Yeni doğan moliler oldukça iri yapılıdırlar. Artemia ve spiriluna yosunu ile beslenebilirler. Birkaç hafta sonra yavru molilerere bitkisel ağırlıklı yemler vermeye başlayabilirsiniz. 5-6 aylık olduklarında üremeye hazır hale gelirler.
Moliler, yemleme konusunda sorun yaşatmasa da bitkisel ağırlıklı beslenmelidir. Moli balıkları oldukça iyi bir yosun yiyicisidirler ve bu sebeple akvaryumdaki yosunlaşmaları bir nebze olsun engellerler. Et ürünleri bu balıklar için faydadan çok zarar getirir. Özellikle hassas yapıları göz önünde bulundurularak tubifex türü yemler kesinlikle verilmemelidir. Et ağırlıklı beslendikleri taktirde ömürleri azalır, hastalıklara yakalanabilirler. Bunların yerine spiriluna yosunu ve çeşitli diğer yenilebilir yosunlar, haşlanmış ıspanak verilebilir. Bitkisel ağırlıklı beslenseler de genellikle akvaryum bitkilerine zararları olmaz. Bunlar zaten bol bitkili akvaryumlarda bakılmalıdır.
Moliler, yakın akrabaları olan bazı balıklarla melezleşebilirler ve yavru alınabilir. En yakın akrabaları velifera, gambusya ve lepistestir.Moliler oldukça barışçıl olduklarından lepistes, velifera, plati, kılıçkuyruk gibi poeciliidae üyeleri ile bir arada bulunabilirler. Labirent balıkları, sakin çiklit türleri, neon tetra, zebra balığı da bunlarla iyi arkadaşlık eder. Corydoras cinsleri, otocinclus, ancistrus, vatoz gibi balıklar da bunlarla bir arada güvenle barındırılabilirler.
Hangi balıklarla bir arada bulundurulmamalıdırlar? Saldırgan ve iri yapılı balıklarla bir arada bulundurulmamalıdırlar.
Kılıçkuyruklar platinin çok yakın akrabasıdır. Bu balıkların anavatanı Orta Amerika’nın tatlı sularıdır. İnce uzun balıklardır. Erkekleri kuyruk hariç 10 cm. ve dişileri 12 cm. kadar büyüyebilir. Erkekler dişilerden daha ince yapılıdır ve gonopodları vardır. ayrıca erkeklerin kuyruklarının alt kısmı kılıç şeklinde uzamıştır. Kuyruklarıyla beraber erkeklerin boyu 15 cm. olabilir.
Kılıçkuyrukların doğal örnekleri kahverengi ve yeşil renkli olmasına karşın seçici üretim yöntemleri ve melezleştirme çalışmaları sonucunda çok çeşitli ırklar elde edilmiştir. En bilinen çeşitleri şunlardır: Fantom, gümüş, sarı, calico, tuxedo, siyah, yeşil, kırmızı, sarı, albino, lirkuyruk varyeteleridir.20-26° C sıcaklıktan hoşlanırlar. Suyun pH’ı 6-8 arasında olmalıdır. en az 80 litrelik bir akvaryumda ve grup halinde bakılmaları önerilir. Kılıçkuyruklar bitkili akvaryumları severler.
Diğer poeciliidae üyeleri gibi kılıçkuyruklar da grup balıklarıdır. Akvaryumda en az 4-6 bireyden oluşan bir grup halinde bakılmalıdırlar. Grup, 1 erkeğe 5-6 dişi düşecek şekilde ayarlanmalıdır. Akvaryum 80 litreden küçükse grupta sadece 1 erkeğin bulundurulması gerekir çünkü baskın erkek diğerlerini hırpalar. 4 erkek balık koymak daha doğru olur çünkü baskın erkeğin saldırganlığı dağılabilir.
Kılıçkuyrukların ilginç özelliklerinden birisi de dişilerin erkeğe dönüşmesi özelliğidir. Yaşadıkları ortamda erkek kılıçkuyruk bulunmuyorsa baskın olan dişi kısa sürede erkeğe dönüşür. Bazen de hastalık atlatmış ve yaşlanmış dişiler durup dururken erkeğe dönüşebilir.
Erişkin bir kılıçkuyruk dişisi ortalama her ay 20-100 arasında yavru verebilir. Yavruları kesinlikle erişkinlerden ayırmak gerekir, av olabilirler. Hamile balığın yavruluğa konması genelde tavsiye edilmez. Strese girip kendisine zarar verebilir. Bunun yerine küçük ve bol bitkili bir üretim tankı kullanılabilir. Bitki bulunmazsa rafya kullanılmalıdır.
Yavrular artemia ile beslenmelidir. 3-4 aylıkken üremeye hazır hale gelirler.
Kılıçkuyruk konusunda dikkat edilmesi gereken belki de en önemli nokta, akvaryumun üzerinin kapatılmasıdır. Akvaryumun üzeri hava alabilecekleri ama dışarı atlamalarını engelleyecek şekilde kapatılmalıdır. Bu balıklar sıklıkla tanktan dışarı atlayabilirler.
Yakın akrabaları ile melezleşebilen kılıçkuyrukların varyetelerinin oluşturulmasında platiler önemli bir paya sahiptir. Piyasada bulunan birçok kılıçkuyrukta plati genleri vardır. Aynı şekilde, piyasadaki platilerde de kılıçkuyruk genleri olduğundan daha önce bahsedilmişti.
Lepistes, plati, moli, velifera gibi poeciliidae balıkları kılıçkuyruklara iyi birer arkadaş olabilirler.
Çeşitli tetra türleri, labirent balıkları ve küçük yapılı çiklitler de kılıçkuyruklarla beraber beslenebilirler. Bunun dışında corydoras cinsleri, otocinclus, ancistrus, vatoz gibi balıklar ve labeo türleri de kılıçkuyrukların bulundukları akvaryumlarda güvenle bulundurulabilirler.
İstisnai durumları olsa da scalare ile bir arada bulunmaları sakıncalı olabilir. Kılıçkuyruklar, bunlara karşı çok saldırgan bir tutuma girebilirler. Aynı şekilde kılıç kuyruklar japon balığı ile bir arada beslenmeleri de sakıncalıdır. Bunların dışında, çok iri yapılı ve etçil balıklarla da bir arada bulundurulmamalıdır.
Canlı Doğuranlar ailesinden muhteşem Lepistesler
canlı doğuran balıklardan biri de moly balığıdır.
