Cichlid ailesini diğer balıklardan nasıl ayırt ederiz ?
Cichlid’lerin en belirgin ayırt edici özellikleri yüzgeç sayıları ve yapılarıdır.Her cichlid’in yüzgeç sayısı aynıdır, yapılarında ise şekil olarak farklılıklar olsa da birbirlerine çok benzerler.Cichlid’lerin sırtında tüm sırtı kaplayan tek bir sırt yüzgeci (dorsal fin) ;karın ve göğüs arasında 2 adet yüzgeç (ventral fin) ;balığın anüsünden kuyruğuna kadar olan kısmında yine 1 yüzgeç vardır (anal fin). Balığın yüzmek için kullandığı kanatları (kolları) ise ( pectoral fin ) olarak adlandırılır. Groumi (gurami) türleri de chiclet’lere benzer yüzgeç özellikleri gösterse de tamamen ayrı bir ailedir. Ayrıca guramilerde labirent adlı solunum organı ve karınlarında yüzgeç ( ventral fin ) yerine duyargalar vardır. Genelde vücut yapıları değişiklik gösterse de vucutları ince ve uzundur.Tabi discus gibi yuvarlak, melek gibi yüksek vücutlu türler de mevcuttur. En büyüklerinin boyu 1 metreye yaklaşırken;en küçükleri 2-3 cm civarıdır.
Cichlid’ ler dünyanın nerelerine yayılmışlardır ?
Çiklitler dünyada Afrika, Amerika ve Asya’nın ufak bir bölümünde bulunurlar. Afrika’da Tanganyika , Malawi ,Victoria ve diğer göllerde ayrıca bu göllere bağlı nehirlerde bulunurlar. Amerika’da ise başta Güney Amerika (amazon nehri),Orta Amerika ve Kuzey Amerika’da bulunurlar. Ancak biz popülerlik bakımından bunları Afrika ve Amazon olarak 2 ana gruba ayırabiliriz Bu 2 ana grup kendi içinde alt gruplara ayrılır. Afrika çiklitlerinin bulunduğu göllerin en önemli özelliği gerçekten çok temiz ve kimyasal açıdan deniz suyuna benzer durumda olan sularıdır.Aşağı yukarı değerler vermek gerekirse bu göllerden Malavi gölünde Ph’ı 7,5 - 8,5 arası Tanganyika’da ise 8,5 ila 10,5 arasında değişir.Sertlik derecesi ise her zaman yüksek olmuştur. Evlerimzdeki Afrika akvaryumlarını bu değerlere yakın tutmalıyız.yoksa balıklar gerçek renklerini gösteremez, üreyemez hatta bir kısmı ölebilir.
Cichlid Davranışları
Cichlid’lerin en önemli özellikleri davranışlarıdır diyebiliriz.Özellikle üreme dönemlerinde inanılmaz sosyal, değişik hatta bazen insanımsı davranışlarda bulunurlar.Cichlid familyasını hemen hemen her üyesi yavrularına belli bir boya gelene kadar özenle bakar.Afrika cichlid’lerinde 2 tip üreme (yumurtaları uygun bir yüzeye yapıştırma veya ağızda kuluçka ) görülür. Amazon (Güney Amerika) ve diğer Amerika kıtası cichlid’lerinde ise genelde yumurtaları uygun yüzeylere yerleştirme şeklinde olsada yöntemleri arasında değişklikler vardır. Örneğin cüce cichlid’lerin erkekleri genelde bir harem kurma eğilimindeyken discus gibi bazı cinslerin 2. bir erkeğe ya da dişiye üreme esnasında tahammülleri yoktur. Amerika cichlid’leri arasında sadece birkaç “Eartheater” grubu cichlid ağızda kuluçka yapar. Cichlid familyası kesinlikle sosyal bir yapı sergiler özellikle akvaryumlarda bu yapılar daha rahat gözlenir.Aynı cinsten oluşan bir grupta hiyerarşi görülür.Baskın erkekler, dişiler daha hızlı büyür ve akvaryumda istedikleri bölgeyi sahiplenirler. Bu baskınlık oyunları bazen diğer erkekler için o kadar can sıkıcı olabilir ki bazı afrika cichlid’lerinin erkekleri dişi renkleri göstererek baskın erkekten dayak yemekten kurtulurlar. İnsanımsı özelliklerine gelince bazı büyük Amazon cichlid’leri (astronot,citrinellum gibi) sahiplerine kolayca alışıp elinden yem yeme,eline oturma gibi balıktan beklenmeyecek davranışlarda bulunurken Discus balıklarında yavruları büyütme konusunda anne-baba arasında kıskançlık kavgaları çıkabilir, cüce amerikan cichlid’leri birbirilerinin yavrularını çalabilir.
Cichlid Türleri :
Ülkemizde en popüler olan çiklit Malawi çiklitleri’dir.Bu grubun balıkları Malawi gölünde bulunurlar.Bu gölün yapısı itibari ile Malawi balıklarını 3 grupta inceleyebiliriz.
1)Kayalık alanlarda yaşayanlar:
Kayalık alanlarda yaşayanlar genellikle gölün sığ kesimlerinde kayalıkların etrafında bulunurlar.Bazı küçük kabuklular, planktonlar ve kaya üzrindeki alg ile beslenirler. Bu grup “Mbuna” adı ile anılır ve ülkemizde en popüler cinstir.Bu balıkları beslerken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta türlerin birbirine çok yakın olduğunu göz önünde bulundurarak melezlemeye önlem almaktır.Çünkü melezleme sonrası çıkan yavrular türün özelliklerini kaybolmasına hatta kısır erkekler üremesine neden olurlar
2)Kumluk ve kayalık alanlarda yaşayanlar: Bu grubun balıkları ise daha derin sularda yaşamlarını sürdürürken üreme veya eş tutma zamanlarında veya genç yaşlarda kumluk, kayalık alanlarda yaşayıp sonra derinlere inen balıklardır. Aralarında en tanınmışları “yunus çiklit” diye bilinen Cyrtocara morii ile “imparator veya rubin” diye bilinen Aulonacara cinslerdir.Bu grubun balıklarının dietleri mbuna’lara göre daha çok protein içerir ve daha avcı balıklardır. Melezleme problemine Aulonocara cinslerinde de dikkat edilmelidir. Aulonacara Baesenchi-Sarı İmparator gibi.
3)Açık ve kumluk alanlarda yaşayanlar: Bu grupta ise boyları 20 cm civarı veya üzerinde yer alan tamamen avcı balıklar yaşar.En tanınmış örnekleri ise Nimbochromis familyasından yaşayankaya ve venüstüs’tür.
Yaşayan kaya balıkları, malawiler arasında en sert balıklardan biridir…Özellikle küçük akvaryumlarda yanlarına başka tür koymayın.Küçükken çok fazla rahatsızlıkları yok ama büyüyünce sertliklerini doğal olarak gösteriyorlar.Yemleri çabuk yerler. Hızlı gelişir.Oldukça hareketlidir.
Malawi Cichlidleri ailesinden ahli (Sciaenochromis ahli) ler aşağıdaki özelliklere sahiptir.
