Akvaryum Cenneti

Akvaryumda özellikle kış aylarında, geniş çaplı su değişimlerinde şebeke suyu (çeşme suyu) kullanılınca, suyun sıcaklığının aşırı derecede düşük olması nedeniyle yaşanan bir sorundur hava kabarcığı hastalığı.Şebeke suyuyla ilgili tek endişe çoğu kişi için klor ve ağır metallerdir. Ancak bu sorun en az onlar kadar önemli, ayrıca daha yaygın.
Gazların su içerisindeki çözünürlükleri soğuğun etkisiyle artar. Bu nedenle soğuk suda yüksek hacimde çözünmüş hava bulunmaktadır. Akvaryuma eklediğimiz su ısındıkça çözünmüş hava tekrar gaz hale geçer. Bunun akvaryuma yansıması, camların, hatta balıkların üzerinde çok küçük kabarcıkların görülmesidir.
Önemi gözden kaçabilecek bu olay solungaç, yüzme kesesi ve yaygın deri hasarına neden olabilir. Genellikle ikincil bakteri veya mantar enfeksiyonu bu olayı takip eder.
Bu sorundan en çok yavru balıklar etkilenir.
Kullanacağımız suya ait riski basit bir yöntemle kabaca belirleyebiliriz. Musluktan bir bardağa su doldurup oda sıcaklığında 1-1.5 saat bekletince bardağın iç yüzü kabarcıklarla kaplanıyorsa, bu su yüksek risk taşımaktadır.

Basit önlemlerle bu sorundan korunmak mümkündür.İşte size uygulayabileceğiniz bir kaç yöntem:
1) Su değişimlerinde dinlendirilmiş su kullanmak. Akvaryum suyunu şebeke suyundan kullananlar kullanacakları suyu bir kaç gün dinlendirmeleri balıklar açısından oldukça önemlidir.
Genellikle klor için alınan bu önlem, suyun oda sıcaklığına ulaşmasını böylece fazla gazların da akvaryuma girmeden uçup gitmesini sağlayacaktır.Yaygın bir yöntem olmasına rağmen büyük akvaryumlar veya birden fazla akvaryumu olanlar, üretimhane sahipleri için uygulanması zordur.
2) Su değişimlerinde hortumun ucuna suyu zerrecikler halinde püskürten uçlardan kullanmak. Bahçe malzemeleri satan yerlerde kolayca bulunabilecek bu parça, hem gazların suyu hızla terketmesine yardımcı olur hem de su yüzeyini kaplayan yoğun birikintilerin, parçalanıp su içine karışması ve filtrelerce etkisiz hale getirilmesini mümkün kılar. Ayrıca bu parça ile musluğu kapatmadan suyu durdurmak mümkün.
Kullanılan suyun klor içeriği hakkında da bilgi sahibi olmak gerekli olsa da çoğu zaman bu mümkün değildir. Musluktan direk su ekleyenler koşullarına göre su hazırlayıcı maddeler kullanmak zorunda olabilirler. Bu maddelerin kullanım dozları markalara göre farklılık taşıyabileceği unutulmamalıdır.
3)Akvaryumda %10′u aşmyan oranlarda su değişimi yapmak. Bu durumda yapılacak su değişim sayısı artacaktır. Ev koşullarında çoğu kişi için bu zorluk demektir.

Akvaryumlarda nitrit sıkça rastlanılan bir sorundur. Özellikle çiklitlerin (cichlet) popüler olmasından sonra daha fazla farkedilmiş olan bir problemdir. Ancak çoğu zaman nedeni doğru tanımlanmayarak dış parazit hastalığı olarak algılanır ve dış parazite uygun tedaviler uygulanır. Gerçekte dış parazitlerin büyük çoğunluğu zaten gözle görülebilir boydadır ve oldukça nadirdirgözükürler. Sık ve özellikle ithal balık eklenmeyen, doğadan canlı veya yem girmemiş bir akvaryumda dış parazit nedeniyle sorun yaşanması oldukça nadir görülen bir durumdur. Balıklarda görülen sürtünme sorununun en sık nedeni sudaki yetersiz biyolojik dönüşümün sonucu olarak yükselen nitrit değerleridir denilebilir.
Nitrit değerlerinin yüksekliği basit bir akvaryum testiyle de ölçülebilir. Bunun için üretilmiş suya daldırılan şeritler bulunmaktadır. Renk reaksiyonu esasına dayanan  bu basit testler bize sudaki nitrit seviyeleri hakkında bilgi verir. İdeal bir akvaryumda nitrit ölçülemeyecek kadar düşük olmalıdır. 
Nitrit sorunu yaşanan bir akvaryumda test yapmadan bile sorunu farketmek olası bir durumdur. Balıklar kuma veya dekorasyon malzemesine çoğu zaman yan yatarak sürtünürler. Bunu genelde titreme benzeri hareketler izler. Yüzgeçler kapanıp açılarak titreştirilir. Bu belirtiler yemleme sonrası iyice artar. Bakteri kültürü eklenmesi sorunu dramatik olarak düzeltir. Ancak yeni kurulan bir akvaryumla karşı karşıya değilsek, kültürün eklenmesi genellikle sadece geçici bir çözüm olacaktır. Asıl sorunu yani suda yüksek nitrit değerleri oluşturan hatayı bulmak esas hedef olmalıdır.
Kalabalık, yeterli su hareketi olmayan, kalitesiz yemlerle bolca yemlenen, düzenli olarak kısmi (%20 gibi) su değişimleri yapılmayan her akvaryum, yüksek nitrit riskiyle karşı karşıyadır. Su sıcaklığındaki ani düşüşler de biyolojik dönüşümü bozarak sorun yaratabilir.Dış filtrelerin yüksek yüzey alanına sahip (biyolojik dönüşüm için gerekli) substrat olmaksızın çalıştırılması da bu sorunun sık karşılaşılan bir nedenidir. Su geçirgenliği olmayan mercan kırığı ve bunun gibi maddelerin filtereye doldurulması kaba mekanik filtrasyondan ileri gidilmesini engeller. Açıkcası oldukça pahalı olan orjinal substrat kullanılamayacaksa süngerin tercih edilmesi diğer tüm malzemeden üstün sonuç verecektir.
Yüksek nitrit değerlerinin bir diğer nedeni de taban kumunda biriken artıklardır. Özellikle bitki gelişimine uygun ortam yaratmak için kalınca kum serilmiş akvaryumlar bu riski daha fazla taşırlar. Akvaryumda kumu karıştıran balık türlerine yer verilmesi bu riski azaltır (botya, tarak balığı gibi). Su değişimlerinde dip süpürgesi ile taban kumunun vakumlanması bu riski ortadan kaldırır.
Akvaryum hobisinin aspirini kabul edebileceğimiz tuz ( iyotsuz kalın tuz ) nitrit zehirlenmelerini de engelleyebilir. Bu nedenle su değişimleriyle beraber akvaryuma az miktarlarda bile tuz eklenmesi balıklara faydalı olacaktır.

Nitrofuran İhtiva Eden İlaçlar:
Nitrofuran bakteriyel ve bazı durumlarda mantar hastalıkları için çok etkili olan bir ihtiyaçtır, bir maddedir. Bakteriyel enfeksiyonlar için 20 ppm’lik solusyonda 4-5 günlük bir banyo önerilebilir. Nifurpirinol ile 500 litre suya 1gr. olacak şekilde tedavi amacı ile veya 1000 litre suya koruma amacı için konulabilinir. Bu ilaç veya grubundan kullanıcak ilaçlar çok etkili ilaçlar olup akvaryum içinde tatbik ettiğinizde biyolojik ortamı yok ettiğinden ilacı tedavi amacı ile karantina akvaryumunda su değiştirilmeden 5 gün süre ile kullanılması kesinlikle akvaryumunuz için uygun olacaktır. 5. günün sonunda balık karantina akvaryumundan çıkarılarak normal akvaryuma geri konulur.

 Genel olarak cichlidler, diğer akvaryum balıklarına göre dış bakterilere karşı daha dayanıklıdırlar. Beyaz benek veya mantar gibi hastalıkları çok kolay atlatırlar. Ancak iç parazitler, diğer balıklarda  olduğu gibi bu balıkları da güçten düşürerek ölümlerine yol açabilirler. Balık hastalıkları ile uğraşmak çok iyi bir gözlem ve sabır ister. Beyaz benek veya basit mantar tipi hastalıklar, piyasada bulunan muhtelif ilaçlar ile tedavi edilebilmektedir. Fakat kolayca anlaşılamayan iç hastalıkların tedavisi ise 6 gün ile 1 ay sürebilir. Hastalığa ne tür parazitin sebep olduğunu anlamak için ise, epey tecrübe ve bilgi isteyen bir iştir. Bu konu hakkında yazılmış tüm yayınlara bakılmalı ve çok araştırma yapılmalıdır.

     Her balığın kendi türüne özel bir hastalık bünyesi vardır. Ayrıca her bölgenin çok çeşitli ve değişik parazitleri bulunur. Süs balıklarının getirdiği, bizim ülkemiz sularının yabancısı olduğu tropikal bölge parazitleri vardır. Doğal ortamlarında yakalanan balıklar genelde kendilerine ait bakteriyi veya parazitide beraberinde getirebilirler. Doğadaki uygun ortam sayesinde parazitin balığa bir zararı dokunmamaktadır. Akvaryum ortamında ise, balığın bağışıklık sistemi zayıflık gösterir. Bu da parazitin ortaya çıkmasına sebep olur. Balıklar bu durumda tedaviye çok zor cevap verirler. Bu nedenle yerli üretilen balıkların alınması tavsiye edilir.

Akvaryumda karşılaşabileceğiniz bazı hastalıklar aşağıdaki gibidir.balıklarınızda bu hastalıkların görünmemesi dileğiyle…
Beyaz Benek Hastalığı:
Çok sık rastlanılan ve kısa sürede gerekli  önlemler alınmazsa çabuk yayılan bir hastalık.Bu hastalık balığın vücudunda küçük beyaz lekelere sebep olur.Bilinen bir parazit türüdür.Balıkta iğne başı büyüklüğünde grimsi beyaz benekler görülür.İlaç tedavisi gerektirir ve tedavi ye geç kalınırsa, tedavi edilmezse, zamanla balığın halsizleşmesine ve ölmesine sebep olur.Tedavi için ilk olarak ısıyı sabit tutmalıyız.Beyaz Benek için piyasada bulunan ilaçlardan kullanılmalı.
Örnek olarak Sera Costapur kollanılabilir.
Hastalık, tank suyunun değişminde, ısıtıcı kullanılmayan akvaryumlarda, yeni balıklarda görülebilecek hastalık türüdür.
 Tedavi olarak ısı 28 derece olarak ayarlanmalı filitre temizlenmeli ve beyaz benek ilaçı kullanılmalıdır.
Oodınıum Hastalığı:
Bu hastalıkta bakteri ve mantarın oluşturduğu bir hastalıktır.Balığın kuyruklarıyla  kanatları çürümeye başlaması oluşan bir hastalık. Daha sonra bu kısımların parçalanmasına sebep olmaya başlar,tedaviye başlanmaması halinde Gövdeye doğru ilerler, ilerlediğinde ise bu hastalığı tedavi etmek  çok zordur. Tedavi için Oodınium ilaçları temin edilmelidir. Örnek Olarak Sera Oodınopur ilacı kullanılabilir.
 Bu hastalığa kuyruk çürümeside diyebiliriz renkli balıklar ve japon balıklarında daha sıklıkla görülür.Hastalık genelde akvaryumun kirli olmasından ve diğer balıkların balıkların yüzgeçlerini ısırması sonuçu oluşan bir hastalıktır.Hastalık kuyruk kısalması ve kuyrukların tel tel olmasıyla anlaşılır.
Akvaryuma tuz atılır, kuyruk çürümesi ilaçı kullanılmasında fayda vardır.

 Mantar:
 Bu hastalık ise balıklarda yaralanma sonucu görülen ve balığın yaralanmış,  hırpalanmış bölgelerinde başlayan bir hastalıktır.Tedaviye başlanmazsa pamukçuklar oluşturmaya başlar.Balıkta yorgunluk ve iştahsızlık görülür.Tedavi Mycopur ilaçları kullanılmalıdır.Örnek olarak Sera Mycopur.
Akvaryumumuzda en çok rasladığımız bir hastaık türüdür, oluşmasındaki sebepler şunlardır:

Akvaryum içindeki pislik oluşumu bunlara en iyi örnek atılan fazla yemlerdir.Yenmeyen yemler dipe çöker ve zamanla bozulmaya başlar,bu bozulma sonuçunda asit bırakmaya başlar akvaryum içine filitrenizi de sık sık temizlemiyorsanız filitrede mantar hastalığına sebep olur.
 Tedavi için kaliteli ilaçları kullanmanzı tavsiye ederim.Bunun dışında tuz kullanılması gereklidir.25 lt. 1 çorba kaşığı kadardır.
 
 Balık Kenesi:
 Balıkta özellikle solungaç tarafına yakın yerlerde gözle görünebilecek bir hastalıktır.Bu hastalık balıkta kendini kuma sürtmeyle anlaşılır.İmkanınız varsa balığın üzreinden keneyi alabilirsiniz.
 
 Ağız Fungusu:
 Balıkta ağız kısmına yakın bir yerde görülür,ağız kısımında beyaz bir tabaka görünür.Balık ağızında bozulma baş gösterir,hastalık ilerlemesi durumunda ağız çevresi bakteriler tarafından kemirilerek balığın ölümüne sebep olur.
 Göz Fırlaması:
 Japon balıklarında görülen bir hastalıktır,balıklarda gözler göz yuvasına sığmayacak şekilde büyür daha sonrada patlayarak balığın kör olmasına yol açan bir hastalık türüdür.
 Neon Hastalığı:
 İsminden de anlaşılacağı gibi neon tetra balığında görülen bir hastalıktır.Balıkta açık sarımsıya benzer lekeler görülür.Toplu ölümle sonuçlanan bir hastalıktır.
 Bakteriyel Solungaç Hatalığı:
 Micro bakterilerin sebep olduğu bu hastalıkta, balıklar suyun yüzeyinde yüzer, yem yemez, solunum hızlanır ve solungaç kapağı normalden fazla açılarak kenarlarında beyazlık oluşur. Yüksek oranda ölümlere yol açan bir hastalık türüdür.
 

Hastalık Adı:Beyaz benek  

Belirtileri: Beyaz ve grimsi benekler, kuyruk kanat çürümesi,  kuyruk ve yüzgeçlerde beyazlama
Mantar Beyaz iplikimsi oluşumlar, ağız fungusu  ağız ve yanaklarda mantara benzer beyaz tabaka
Göz fırlaması  Aşırı göz büyümesi ve fırlaması ( Genelde Japon balıklarında görülür)
Balık veremi  Zayıflama, iştahsızlık, zayıflık, refleks azlığı
HastalıkAdı:Kadife hastalığı : Balığın üstünde ince bir toz bulutu gibi bir tabaka görüntüsü oluşturur.
Kara leke hastalığı  : Balık üstünde siyah noktalar bulunur.
Neon hastalığı :  Balık üstünde sarımsı lekeler (Genelde Tetra ve Neon’larda görülür)
Solungaç hastalığı:  Su yüzeyinde yüzme, yem yememe ve solungaç kenarlarında beyazlık…
Sümüklü deri hastalığı : Hareket ve beslenmede isteksizlik…
Balık biti:  Deri üstünde kamçılı parazitler
Actheres Ambloptitis Salmincola Edwardsi : Solungaçlarda tahribat ve deri üstünde parazitler
Gyrodactylus  :Yüzgeçlerde yıpranma, yer yer kızarmış bölgeler
Furunkulozis  :Deride şişmeler ve kabarcıklar, balıkta renk solması
Hexamita:  Zayıflama, iştahsızlık ve ani yüzme hareketleri
Kolomnaris:  Vücutta yuvarlak delikler ve kenarlarınsa sarımsı yapışkan bir madde

Potasyum İodide ve İodine
Bu madde uzun süreli banyo için kullanılır. 1g iodine ve 100g potasyum iodide 1 litre suda eritilir. Bu eriyikten her litre akvaryum suyuna 0.5 ml. hesabı ile ilave edilir(10 litre su için 5ml).

Potasyum Permanganate
1 g/100 litre su oranı ile kullanılır. Bu yoğunlukta balıklar 10-30 dakika banyo yaptırılır. Bazı balıklar Potasyum Permanganata karşı hassastırlar. Bu nedenle uygulama sırasında balık dikkatlice izlenir ve herhangi bir aksilik görülür ise banyo hemen durdurulur ve balık normal akvaryumuna geri konulur. Larnea hastalığında %0.1 eriyiği ile lokal (balığın üzerindeki belli bir bölge) tedavi yapılır.

Bakır Sülfat
Mavi kristaller şeklinde olan bakır sülfat (CuSo4-5H2O) 1 gramı 1 litre suda eritilir ve bu eriyikten 1.5cm3′ü akvaryumdaki her 1 litre su için verilir. Bu uzun süreli banyolar için önerilir. Tatlı su akvaryumlarında bakır sülfat çok dikkatli olarak kullanılmalıdır. Deniz akvaryumlarında ise bakır suyun kirliliğine bağlı olarak süratle çökeltilir. Bu nedenle uygulamanın 3-5 ve 7.gününde tekrarlanmasında fayda vardır. Eğer deniz suyu taze ise uygulama bir iki defa daha yapılabilir. Eğer su eski ise uygulamalar daha az yapılır. Bakır sülfat uygulamalarından amaç sudaki bakır sülfat oranını litrede 1-1.5 mg. dolaylarında tutmak içindir. Özellikle oodinium dış parazitine karşı 0.1-0.4 ppm ortamında devamlı banyo etkili olur.

Concurat
Bir firmanın çıkardığı özel ilaç ismidir. İlaç 2.3.5.6 tetrahvdro-6-phenyl imidazo (2,1-6) thiazol hydrochlorides ihtiva eder.Capillaria’nın konrtolü için bu ilaçtan 2-4 gr. 1 litre suya konulur. Bu su içerisinde tubifex (canlı yem) konulur ve kurtlar ölmeye başladığı an veya ölmeye başlayacakları hissedildiği an kurtlar alınır ve hasta balıklara yedirilir.

Sülfanomidler
Akvaryumda hastalık amili olan bakterilerden antibiyotik ve sülfanomidli ilaçlara dayanabilmeleri hemen hemen yok gibidir. Sulfanilamide veya sülfathizol kullanımında, hasta balıklar 2-3 gün süre ile 100mg./Litre oranındaki suda tutulurlar. Eğer uygulama bu oranda akvaryuma yapılır ise 3 gün sonunda suyun %50’si değiştirilmelidir. Bu maddeler suda pek iyi erimedikleri için suda bulanık bir görüntü yaratabilir fakat bu durum balıklara bir zarar vermez.

Rivanol
100 mg. rivanol 100cm3 sıcak suda eritilir. Eriyik soğutulur. Balıkların yaraları üzerine pamukla sürülür. Gerekli gürülür ise 48 saat sonra tedavi tekrarlanılabilinir. Uygulama sırasında balığın gazlamalarına ve gözüne ilacın kaçmamasına dikkat edilmelidir. Bunun için balığın üzerine ilaç sürülürken balığın kuyruk hizası yere bakacak şekilde elde tutulup yaranın üzerine bu şekilde sürülebilinir.

Metilen Mavisi
Özellikle mantar ve parazitlere karşı etkili olan bir kimyasaldır. Akvaryumculukta çok kullanılan bir maddedir. Uzun süreli tedavi için %5′lik eriyinden 5 litre suya 3 damla hesabı ile kullanılabilinir.

Beyaz Benek Hastalığı

Belirtileri:Balığın gövdesinde ve yüzgeçlerinde toplu iğne başından küçük, gözle görülebilir beyaz lekeler oluşur. Lekeler, balığın gövdesinde şeker kristalleri gibi gözükürler.                    Her lekenin içerisinde bir parazit yuvalanmıştır. Bu parazit balığın kanıyla beslenir ve çoğalır. Hastalık tedavisi yapılmadığı taktirde tüm balıklarınızı ölme götürebilir. Hasta balık sık sık yüzgeçlerini gövdelerine yapıştırırlar ve akvaryumdaki nesnelere sürtünerek kendilerini kaşırlar. Hastalık solungaçlarına ulaştığında ise hastalık çok ilerlemiştir. Balık halsizleşir iştahını kaybeder ve zayıflar.

Tedavisi:Tuz kullanımı fazla etkili olmasana hastalığın ilerlemesini durdurmak yada önlemek için kullanılır. Hastalığa yakalan balıklarınız için tuz banyosu iyi olacaktır hasta balığınızı 30 g/L tuz ölçüsünde birkaç dakika banyo yaptıra bilirsiniz.

Etkili yöntemlerden biriside su sıcaklığının artısı ve düşüşü ile tedavi mümkündür. Su sıcaklığını kademeli olarak 30-32 °C ya kadar çıkartılabilir. Sıcaklık bu derecede 24 saat kadar sabit tutulur ve bu sıcaklıkta parazitler ölecektir. Daha sonra yine kademeli olarak su sıcaklığı 20-22 °C ye kadar düşürülür ve 36 ila 42 saat bu sıcaklıkta sabit kalınır. Bu arada akvaryumun dip tortularının bir hortum ile çekilmesinde payda görülecektir. Daha sonra sıcaklığı tekrardan kademeli olarak 30-32 °C ye alınır ve 36 ila 42saat beklenir. Bu sıcaklık değişimleri iki hafta kadar devam ederse hastalık hemen, hemen ortada kalkacaktır.İlaç kullanılarak ta hastalık tedavi edilebilir.

Özellikle mantar ve parazitlere karşı etkili bir kimyasal maddedir. Akvaryumculukta en çok kullanılan maddelerdendir. Uzun süreli tedaviler için %5′lik eriyinden 5 litre suya 3 damla hesabıyla kullanılabilinir.

10 litre Su için 0.1 Gram oranında kullanılır. Bu yoğunlukta balıkların 10 ila 30 dakika arası banyo yapmaları sağlanır. Bazıları Potasyum Permanganat’a karşı hassastırlar. Bu nedenle uygulama esnasında dikkatlice izlenir ve bir aksilik görülürse banyo durdurulur ve balık normal akvaryuma geri konulur. Larnea hastalığında %0.1 eriyiği ile lokal (balığın üzerindeki belli bir bölge) tedavi yapılır.